Mixail Mokretsov: “Tatarstan citäkçelege krizislı 2009 yılğa yaxşılap äzerlände”

5 Fevral' 2010 г., 13:26

(Qazan, 5 fevral', “Tatar–inform”, Mixail Mironov). Tatarstan citäkçelege qatlawlı 2009 yılğa yaxşılap äzerlände, bu respublikağa finans krizisınıñ tiskäre näticälären kimetergä mömkinlek birde. Bügen Rossiä Federal' salım xezmäte citäkçese Mixail Mokretsov Ministrlar Kabinetında respubliqa Xökümäte başlığı Röstäm Miñnexanow ütkärgän Federal' salım xezmäteneñ TR buyınça idaräse kollegiäsendä änä şundıy fikerne belderde.
Kollegiä utırışın açıp, R.Miñnexanow 2009 yıl respubliqa öçen bik qatlawlı buldı, dip assızıqladı. “Bötendönya finans krizisı Tatarstanğa da qağıldı, bez şaqtıy keremne yuğalttıq. Bezneñ salım strukturaları köyle eşlämäsä, Rossiä finans ministrlığı yärdäm itmägän bulsa, wäzğıät bik tä qatlawlı bulır ide”, – dip bilgeläp ütte Prem'yer–ministr.
Federal' salım xezmäteneñ TR buyınça idaräse citäkçese Marat Safiullin üz dokladında kitergän mäğlümatlarğa qarağanda, 2009 yılda Tatarstanda salım orğannarı tarafınnan barlıq däräcädäge byudjetlarğa 210,1 milliard sum aqça cıyılğan, bu 2008 yılğa qarağanda 65 milliard sumğa kimräk. Şul isäptän, federal' byudjetqa – 77,8 milliard (49 milliardqa kim), Tatarstan Respublikasınıñ konsolidatsiälängän byudjetına 85 milliard sum aqça (15,6 milliard sumğa azraq) kilgän.
31,7 milliard sum külämendä fizik zatlar keremenä salım cıyılğan, fizik zatlar keremenä salım 37,3 protsent täşkil itkän. Tabışqa salım barlıq däräcädäge byudjetlarğa – 28 milliard, östämä qimmät salımı – 15 milliard, faydalı qazılmalar tabuğa salım 62 milliard sum aqça kitergän.
Federal' salım xezmäte citäkçese Mixail Mokretsov Tatarstan salım orğannarınıñ eş näticälären şärexläde. Ul kiñäytelgän kollegiä oyıştırğan öçen Tatarstan Prem'yer–ministrı Röstäm Miñnexanowqa räxmät belderde, anda salım xezmätkärläre genä tügel, Finans ministrlığı häm kaznaçıylıq orğannarı citäkçeläre dä qatnaştı. Mixail Mokretsov 2009 yılda Tatarstan citäkçelegeneñ iqtisadi säyäsät ölkäsendäge eşçänlegen yuğarı bäyäläde. “2009 yılda Tatarstanda sänäğät citeşterüe indeksı, Rossiä belän çağıştırğanda, azraq kimede. Bu xaqimiätlärneñ qatlawlı wäzğıätkä äzerlänüe xaqında söyli”, – dip assızıqladı M.Mokretsov.
Mixail Mokretsov Rossiä häm Tatarstannıñ salım xezmätläre xäräkät itärgä tieşle qayber yunäleşlärne bilgeläde. “2009 yılda Tatarstanda urtaça xezmät xaqı arttı, ä şul uq waqıtta fizik zatlar salımına kerem kimede, – dip assızıqladı Federal' salım xezmäte citäkçese. – Xezmät xaqı buyınça burıçlar da kimede. Bu yaxşılap öyränüne sorıy torğan tema”.
Mixail Mokretsov assızıqlağança, xäzer töbäk byudjetları öçen fizik zatlar keremenä salım töp salım bulıp tora häm anı nıqlap küzätergä kiräk. “Monı bıyıl eşläw möhim, çönki biznes fondqa tüläwlär artuın kötä häm eşmäkärlär törle sxemalar nigezendä fizik zatlar keremenä salım buyınça tüläwlärne kimetergä omtılırğa mömkin”, - dip belderde M.Mokretsov.
Federal' salım xezmäte citäkçese süzlärençä, TRda tabışqa salım – 29, Rossiädä 50 protsentqa kimegän.
Mixail Mokretsov Tatarstannıñ salım orğannarına burıçlarnı kimetü buyınça eşlägän öçen räxmät belderde. 2009 yılda respublikada salım buyınça burıçlar 8 protsentqa kimesä, Rossiädä 12 protsentqa artqan. Salım xezmäte burıçlarnı qaytarıp alu waqıtın ozaytırğa täqdim itte, dip belderde Federal' salım xezmäte citäkçese. “Xäzer iñ zur srok yartı yıl täşkil itä. Bu srokta awır wäzğıätkä eläkkän biznes yış qına urnaşıp betä almıy häm bez milekkä arest salırğa yäki satarğa kereşäbez. Şuña kürä bez bu sroknı ber yılğa ozaytuların soradıq, - dip belderde M.Mokretsov. – Bu biznes taläp itä torğan “salım kanikulları” bula inde”.
Federal' salım xezmäte citäkçese elektron xezmätlär qullanuğa küçüneñ ähämiätkä iä buluın assızıqladı. M.Mokretsov süzlärençä, böten Rossiä buyınça däwlät xezmätläre portalı eşli başlağan berençe könne ük 10 million keşe törle tüläwlären başqarğan. Mäskäw häm Sankt-Peterburgta ğına da bu kvitansiälär buyınça 51 million sum aqça kergän.
“Bezne borçığan mäsälälärne açıp birdegez, - dip möräcäğät itte M.Mokretsovqa Tatarstan Prem'yer-ministrı Röstäm Miñnexanow. – Bölgenlekkä kilgändä bezneñ burıç predpriätiene saqlap qalu, alaysa berkem bernärsä ala almayaçaq. Elektron serwislarnı üsterergä telibez. Älbättä, salım orğannarı salım tülägännän soñ ğına kontrol'dä totarğa tügel, ä daimi monitoring yasap barırğa tieş”.